Podczas marcowego spotkania Dyskusyjnego Klubu Książki w Świeciu rozmawialiśmy o książce „Camino” autorstwa holenderskiej pisarki Anya Niewierra. To czwarty thriller w dorobku autorki, a zarazem pierwszy wydany w Polsce. W samej Holandii powieść sprzedała się w nakładzie ponad 300 000 egzemplarzy. Fabuła przenosi czytelnika na słynny szlak Camino de Santiago. To właśnie tę drogę przemierza bohaterka, Lotte Bonnet, próbując odkryć prawdę o swoim zmarłym mężu – prawdę, która może okazać się dla niej niebezpieczna. Już na początku spotkania Klubowicze zgodnie stwierdzili, że ta intrygująca historia, rozpoczynająca się jak thriller, szybko przeradza się w poruszającą opowieść z historią w tle o tajemnicach oraz cienkiej granicy między prawdą a kłamstwem. Po śmierci męża Lotte wyrusza jego śladami na Camino, by zrozumieć, co doprowadziło go do dramatycznej decyzji. Każdy kolejny etap podróży zamiast odpowiedzi przynosi nowe pytania, a odkrywana prawda okazuje się znacznie bardziej mroczna, niż mogła przypuszczać. Przeszłość Emila prowadzi aż do wydarzeń w dawnej Jugosławii, gdzie wojna odcisnęła trwałe piętno na jego życiu i tożsamości. Książka skłoniła uczestników spotkania do refleksji nad tym, jak ogromny wpływ na człowieka mają dzieciństwo, wychowanie oraz traumatyczne doświadczenia. Uświadomiła również, że bohaterowie są rówieśnikami wielu z nas, którym przyszło zmagać się z dramatem wojny w Bośni i Hercegowinie w latach 1992–1995. Rozmowa zeszła także na temat doceniania życia w bezpiecznym kraju. Jedna z uczestniczek podzieliła się osobistym wspomnieniem z lat 90., kiedy miała okazję zobaczyć skalę zniszczeń i biedy na Bałkanach. Szczególną uwagę poświęcono postaci Emila. Klubowicze zastanawiali się nad jego „podwójną naturą” – z jednej strony zbrodniarza wojennego, z drugiej kochającego męża i ojca. Przywołano historyczny przykład Rudolfa Hössa, komendanta obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, który łączył bezwzględność wobec ofiar z pozornie spokojnym życiem rodzinnym. Książka stała się także punktem wyjścia do dyskusji o naturze przemocy. Uczestnicy zgodzili się, że w określonych warunkach człowiek może przekroczyć granice moralne. W tym kontekście przywołano Stanfordzki eksperyment więzienny, który pokazał, jak silnie na zachowanie wpływają role społeczne i sytuacja. Podczas spotkania podkreślono również, że świat wartości nieustannie się zmienia, dlatego tak ważne jest zachowanie empatii. Dyskusja pokazała, jak trudne i bolesne bywają życiowe dylematy. Klubowiczki zastanawiały się, czy Lotte powinna powiedzieć synom prawdę o ich ojcu – zdania były podzielone, a jednoznaczna odpowiedź okazała się bardzo trudna. „Camino” to książka, która trzyma w napięciu od pierwszej do ostatniej strony i wzbudza silne emocje. Pogłębione portrety psychologiczne bohaterów skłaniają do refleksji, a wątki związane z historią byłej Jugosławii i wędrówką szlakiem Camino rozbudzają ciekawość oraz zachęcają do dalszych poszukiwań. To zdecydowanie lektura, po którą warto sięgnąć.
